Die ware minimum loon is R0,00

 Die ware minimum loon is R0,00

Phila Shongwe

Vroeër vanjaar het die Minister van Indiensneming en Arbeid, mnr TW Nxesi, aangekondig dat die NML-koers (nasionale minimum loon) vir elke gewone uur wat gewerk is met 3,8% sal verhoog tot R20,76. Die Departement Indiensneming en Arbeid omskryf die minimum loon as die basisvlak waaronder geen werknemer se loon mag daal nie. Daar is nog altyd vir ’n minimum loon geagiteer met die oorheersende oogmerk om arbeidsuitbuiting op die markplein uit te skakel. Die minimum loon het egter bloot plekke met daardie soort uitbuiting geruil (en dit mettertyd vervang), eerder as om dit uit te wis. In stede daarvan het dinge soos werksontslag, vaardigheidsdiskriminasie, pryse (wat met verhoogde arbeidskoste verband hou) en werkloosheid onder die jeug skerp toegeneem. Volgens Statistiek SA is die werkloosheidskoers onder jongmense, ongeag opleidingsvlak, 55,2% onder 15- tot 24-jariges en 34,2% onder 25- tot 34-jariges. Die minimum loon vererger net hierdie onreg. Buiten dat dit jong, onervare mense onmededingend op die markplein maak, het die heersende gedagte van n minimum loon die duistere gevolg dat sulke diskriminasie in wetgewing vasgelê word. 

Verminderde vooruitsigte op indiensneming 

Stel jou ’n oomblik in die posisie van ’n arm persoon uit ’n verarmde gemeenskap, vir wie die vooruitsig om matriek te slaag – laat staan nog ’n behoorlike opvoeding bekom – byna ondenkbaar is, sonder dat hulle skuld daaraan het. Vir sulke mense is die gebruik van ’n rekenaar of om vlot in Engels te kommunikeer, of albei, verbysterende take wat hulle met angs vul. Dit is te verstane dat hulle nie kan voldoen aan die vereistes vir ’n uurlikse loon van R20,76 (wat vanselfsprekend verhoog sal word as buffer teen inflasie) nie. Enige jammerhartige werkgewer wat bereid is om hierdie persone in diens te neem vir die uitsetwaarde wat hulle kan lewer, word streng deur die wet verbied om dit te doen. Watter kans het so iemand dan om ooit in diens geneem te word? Die minimum loon, gepaard met ’n futlose opvoedkundige stelsel, vernietig bedingingsmag sowel as vooruitsigte op indiensneming.  

Die minimum loon is onvriendelikste wetgewing teenoor armes.

Philasande Shongwe

Indienslesse misgeloop 

Jongmense verloor verder deurdat hulle waardevolle werksgeleenthede op intreevlak misloop. Die markkragte laat sakemense nie toe om persone in diens te neem teen kostes wat groter is as die uitset wat hulle vir die onderneming kan lewer nie. Gevolglik is noodsaaklike bronne van inkomste vir jongmense ontoeganklik. Hoewel die verlore inkomste ’n kommerwekkende vooruitsig is, is daar ’n belangriker verlies: Jongmense loop die uiters waardevolle indienslesse mis wat hulle beter werknemers kon gemaak het vir die werk waarvan hulle droom om eendag te kry. Sulke belangrike lesse is, onder meer, om betyds by jou werk op te daag, verantwoordelikheid te aanvaar, jou seniors en kollegas te hanteer en met belanghebbendes saam te werk. 

 

Historiese gebruik van die minimum loon

Diegene wat ’n minimum loon voorstaan, moet die ongemaklike feit onder oë sien dat dit ’n dodelike wapen in die arsenaal van die mees rassistiese bedelings van die verlede was. Tydens apartheid het die werkersvakbonde vir die instelling van ’n minimum loon geveg om alle swart mense (wat meestal ongeskoolde arbeiders was) uit die mark te verdring sodat hulle meer geskoolde wit eweknieë daardie poste vir hulleself kon kaap. Die minimum loon word nie meer uitdruklik op ras begrond nie; nou is dit klas, maar die meganisme is net so dodelik soos altyd. Die gedagte van “’n behoorlike loon” is, ten beste, ’n dekmantel. Hoe dit so goedgesind, so jammerhartig, so medemenslik kan klink terwyl die uitkomste so afbrekend, so verderflik en so volkome ónbehoorlik is, is verbluffend.

Beter daaraan toe sonder die minimum loon 

As daar met die minimum loon volgehou moet word, is daar ’n paar vrae wat ’n duidelike uiteensetting verg: As die verhoging van die minimum loon tot R20,76 dan “ordentlike” lewensomstandighede vir die ontvangers daarvan sal meebring, sou dit nie nóg beter wees om dit tot R30 of R35 te verhoog nie? Indien nié, op watter punt begin die negatiewe uitwerking swaarder as die positiewe uitkomste weeg? Die besluit om die minimum loon nie te ingrypend te verhoog nie, is juis weens die diepliggende besef van die gebreke wat dit inhou – gebreke wat regstreeks met die minimumloonkoers korreleer. Dit volg dat hierdie gebreke uitgeskakel sou word deur die minimum loon af te skaf. Lande soos Swede, Denemarke en Switserland (onder andere) bewys dat betrekkinge tussen werkers en werkgewers werklik harmonieus kan raak as daar nie n federaal ingestelde minimum loon is nie, en dat lone in die algemeen geneig is om te styg wanneer loonbetrekkinge gedereguleer word. 

Verder gaan die nuwe industriële revolusie wat voor die deur staan die aanvraag na mensekapitaal in die mees arbeidsintensiewe bedrywe ingrypend verlaag. In die afsienbare toekoms sal die minimum loon van dié wat dit tans ontvang R0 wees, omdat hulle werk – en dié van talle ander werkers soos hulle – uitgedien sal raak. Intussen moet ons die gehalte en toeganklikheid van ons opvoedkundige stelsels verbeter. Ons moet ons energie daarop fokus om alle burgers van ’n gediversifiseerde en gespesialiseerde opvoeding te voorsien sodat hulle op hulle eie vaardighede sal kan staat maak om ’n ordentlike loon te verdien, eerder as op arbitrêre staatsregulering. 

’n Terugkeer na onbelemmerde arbeidsbetrekkinge, saam met ’n opgeleide werksmag, bly die sekerste manier om te sorg dat individue bemagtig word met ’n doel en die middele om self hulle bestaan te verbeter.  

Philasande Shongwe

Philasande Shongwe is financial manager and Nocturnal Unwrap Podcast host at Nova Mentis.